Từ những sân cỏ còn mang hơi thở nghiệp dư giữa lòng sa mạc Trung Đông, Saudi Pro League (SPL) đã viết nên một trong những câu chuyện phát triển ngoạn mục nhất của bóng đá hiện đại. Không chỉ là giải đấu số một Ả Rập Xê Út, SPL ngày nay đã trở thành biểu tượng của tham vọng, quyền lực tài chính và khát khao chinh phục đỉnh cao toàn cầu theo tầm nhìn Saudi Vision 2030.
Saudi Pro League là gì?
Saudi Pro League (SPL), hay Roshn Saudi League (RSL) vì lý do tài trợ, là giải đấu chuyên nghiệp cao nhất trong hệ thống bóng đá Ả Rập Xê Út, do Liên đoàn Bóng đá Ả Rập Xê Út (SAFF) tổ chức. Dựa trên hệ số xếp hạng của AFC, SPL được công nhận là giải vô địch quốc gia hàng đầu châu Á, vượt ra khỏi khuôn khổ một giải đấu khu vực.
1. Các giai đoạn phát triển lịch sử của Saudi Pro League
1.1. Giai đoạn khởi nguyên và định hình (1957–2007)
Lịch sử SPL bắt đầu từ năm 1957 với giải đấu tiền thân mang tên His Majesty’s League (Giải Vô địch Nhà vua). Đây là giai đoạn bóng đá Saudi còn mang đậm tính phong trào, nhưng đã đặt những viên gạch đầu tiên cho nền móng chuyên nghiệp.
Sau mùa chuyển giao Saudi Categorization League (1974–75), mùa giải 1976–77 chính thức khai sinh Saudi Premier League – cột mốc thường được xem là “năm sinh” của giải đấu trong nhiều thập kỷ.
Điểm đặc biệt trong giai đoạn này là thể thức “Hộp vàng” (Golden Box), nơi 4 đội mạnh nhất bước vào vòng knock-out để tranh ngôi vô địch – một mô hình độc đáo phản ánh tinh thần thử nghiệm của bóng đá Saudi thời kỳ đầu.
Đến mùa 2007–08, thể thức vòng tròn truyền thống được khôi phục, mở đường cho một bước ngoặt lịch sử.
XEM THÊM:
1.2. Kỷ nguyên Saudi Pro League và sự hậu thuẫn của Chính phủ (2008–2022)
Năm 2008, giải đấu chính thức mang tên Saudi Pro League, đánh dấu quá trình chuyên nghiệp hóa toàn diện. Từ đây, SPL bắt đầu thu hút các hợp đồng tài trợ lớn, mở rộng truyền thông và nâng cao tiêu chuẩn vận hành.
Năm 2019, Chính phủ Ả Rập Xê Út triển khai Chiến lược Hỗ trợ CLB Thể thao, đầu tư hơn 1,6 tỷ SAR nhằm cải thiện hạ tầng, quản trị và trải nghiệm người hâm mộ.
Đỉnh cao của giai đoạn này là năm 2022, khi tập đoàn bất động sản Roshn (thuộc PIF) ký hợp đồng tài trợ 5 năm trị giá 478 triệu SAR, đưa tên gọi Roshn Saudi League vươn ra bản đồ bóng đá toàn cầu.
1.3. Cuộc cách mạng bóng đá Saudi (2023–nay)
Nếu phải chọn một thời điểm SPL “đổi vận”, đó chính là năm 2023. Việc Cristiano Ronaldo gia nhập Al-Nassr không chỉ là một bản hợp đồng bom tấn, mà còn là tín hiệu cho cả thế giới: Saudi Pro League đã sẵn sàng bước lên sân khấu lớn.
Tháng 6/2023, Quỹ đầu tư công PIF mua lại 75% cổ phần của Big 4: Al-Hilal, Al-Nassr, Al-Ittihad và Al-Ahli – một bước đi chiến lược nhằm tư nhân hóa, xóa nợ và tăng giá trị thương mại.
Hè 2023, các CLB Saudi chi gần 1 tỷ USD để chiêu mộ hàng loạt siêu sao như Neymar, Benzema, Kanté, Mané. Đến năm 2025, Al-Kholood trở thành CLB Saudi đầu tiên thuộc sở hữu 100% nước ngoài, khẳng định làn sóng toàn cầu hóa không thể đảo ngược.
2. Dự án Tài liệu hóa Lịch sử bóng đá Saudi
Giai đoạn 2023–2025, SAFF phối hợp cùng FIFA triển khai Historical Documentation Project, nhằm chuẩn hóa lịch sử bóng đá Saudi trước năm 1976.
Kết luận mang tính bước ngoặt:
- Ngày thành lập giải đấu được dời về năm 1957.
- Nhiều danh hiệu cũ được tái phân loại thành chức vô địch quốc gia.
- Thứ hạng và di sản của các CLB lớn được viết lại một cách chính thức.
Đây là bước đi giúp SPL có nền tảng lịch sử vững chắc, sánh ngang các giải đấu lâu đời trên thế giới.
3. Thể thức thi đấu và quy định hiện hành
- 18 đội, thi đấu vòng tròn 2 lượt (34 vòng).
- Xếp hạng theo: điểm số → đối đầu → hiệu số.
- 10 cầu thủ nước ngoài/CLB, tối đa 8 người thi đấu mỗi trận.
- 3 suất xuống hạng, 3 suất thăng hạng (2 trực tiếp + 1 play-off).
4. Uy tín và sức cạnh tranh quốc tế
Saudi Pro League đã xóa bỏ định kiến “giải đấu dưỡng già” bằng những màn trình diễn đỉnh cao:
- Al-Hilal thắng Man City 4-3 tại FIFA Club World Cup 2025.
- Các ngôi sao SPL vô địch AFCON, EURO, Nations League.
- Thu hút cả ngôi sao đỉnh cao lẫn tài năng trẻ như Joao Félix, Mateo Retegui.
5. Các CLB vô địch và kỷ lục đáng nhớ
5.1. CLB thành công nhất
- Al-Hilal: 21 lần vô địch (kỷ lục).
- Al-Ittihad: 14
- Al-Nassr: 10
5.2. Kỷ lục cá nhân
- Vua phá lưới lịch sử: Majed Abdullah – 189 bàn
- Ghi bàn 1 mùa: Cristiano Ronaldo – 35 bàn (2023–24)
6. Bản quyền truyền hình và tầm ảnh hưởng
SPL hiện được phát sóng tại 170+ quốc gia, phủ sóng từ Trung Đông, châu Âu đến châu Á – Thái Bình Dương, đưa hình ảnh bóng đá Saudi đến hàng trăm triệu người hâm mộ.
Kết luận
Lịch sử Saudi Pro League là hành trình từ nền móng sơ khai năm 1957 đến một siêu giải đấu mang tầm vóc toàn cầu. Với sức mạnh tài chính, chiến lược dài hạn và tham vọng rõ ràng, SPL không chỉ muốn thống trị châu Á, mà còn đặt mục tiêu trở thành một trong những giải đấu hấp dẫn nhất hành tinh. Và với những gì đang diễn ra, giấc mơ đó chưa bao giờ gần hiện thực đến thế.