Đội tuyển bóng đá quốc gia Cộng hòa Dân chủ Congo (DR Congo National Football Team) – hay còn được người hâm mộ gọi bằng biệt danh Les Léopards (Những chú Báo gấm) – là một trong những biểu tượng giàu truyền thống nhất của bóng đá Trung Phi.
Từng bước ra sân khấu World Cup năm 1974 dưới tên gọi Zaire, DR Congo đã trải qua hành trình đầy vinh quang lẫn bi kịch, phản chiếu rõ nét những biến động lịch sử – chính trị của đất nước. Với 2 chức vô địch AFCON và bản sắc thi đấu mạnh mẽ, bóng đá DR Congo vẫn luôn giữ vị thế đặc biệt tại lục địa đen.
Giai đoạn hình thành và những năm đầu (1919–1965)
Liên đoàn Bóng đá Cộng hòa Dân chủ Congo (FECOFA) được thành lập từ năm 1919, khi đất nước còn là thuộc địa của Bỉ. Trong giai đoạn này, đội tuyển thi đấu với tên gọi Belgian Congo, chủ yếu trong các trận giao hữu khu vực.
Năm 1948, đội tuyển có trận đấu quốc tế đầu tiên và giành chiến thắng 3–2 trước Bắc Rhodesia (nay là Zambia). Sau khi giành độc lập năm 1960, Congo nhanh chóng gia nhập FIFA (1962) và CAF (1963).
Ngày 11/4/1963, đội tuyển thi đấu trận chính thức đầu tiên với tư cách quốc gia độc lập và đè bẹp Mauritania 6–0. Hai năm sau, Congo lần đầu dự AFCON 1965, mở ra chương mới cho bóng đá nước này trên đấu trường châu lục.
Kỷ nguyên vàng son dưới tên Zaire (1968–1974)
Chức vô địch AFCON đầu tiên – 1968
Tại AFCON 1968, Congo-Kinshasa tạo địa chấn khi đánh bại Ghana 1–0 trong trận chung kết để lần đầu tiên bước lên đỉnh châu Phi. Đây là dấu mốc đưa đội tuyển vào hàng ngũ những thế lực thực sự của bóng đá Phi.
XEM THÊM:
Năm 1974 huyền thoại: Cú đúp AFCON và World Cup
Sau khi đất nước đổi tên thành Zaire (1971), đội tuyển bước vào giai đoạn rực rỡ nhất lịch sử. Tại AFCON 1974, Zaire vô địch lần thứ hai sau chiến thắng trước Zambia ở trận đá lại chung kết.
Tiền đạo Ndaye Mulamba đi vào lịch sử với 9 bàn thắng tại giải – kỷ lục AFCON vẫn tồn tại cho đến nay.
Cùng năm đó, Zaire trở thành đội bóng châu Phi cận Sahara đầu tiên dự World Cup. Dù kỳ World Cup 1974 tại Tây Đức kết thúc trong cay đắng với 3 trận thua, đây vẫn là cột mốc lịch sử mở đường cho bóng đá Trung Phi trên bản đồ thế giới.
World Cup 1974 và bi kịch phía sau hào quang
World Cup 1974 ghi dấu bằng cả niềm tự hào lẫn nỗi đau. Zaire để thua Scotland, Nam Tư (0–9) và Brazil. Hình ảnh Mwepu Ilunga lao lên phá bóng trước quả đá phạt của Brazil từng bị hiểu lầm là “không biết luật”, nhưng thực chất là hành động phản kháng trước sự bất công và khủng hoảng nội bộ đội tuyển.
Sự kiện này cho thấy bóng đá DR Congo không chỉ là thể thao, mà còn gắn chặt với bối cảnh chính trị – xã hội của quốc gia.
Khủng hoảng kéo dài và hành trình tái thiết (1976–2000)
Sau năm 1974, bóng đá Zaire rơi vào suy thoái. Đội tuyển liên tục vắng mặt tại World Cup và bị loại sớm ở AFCON. Năm 1997, đất nước chính thức đổi tên thành Cộng hòa Dân chủ Congo, đội tuyển cũng dần quay lại biệt danh Les Léopards.
Điểm sáng hiếm hoi đến tại AFCON 1998, khi DR Congo giành hạng Ba sau chiến thắng nghẹt thở trước chủ nhà Burkina Faso trên chấm luân lưu – tín hiệu cho sự hồi sinh sau nhiều năm khủng hoảng.
Kỷ nguyên hiện đại: CHAN và sự trở lại của Báo gấm
Thống trị CHAN – sức mạnh từ bóng đá nội địa
Trong thế kỷ 21, DR Congo đặc biệt thành công tại CHAN (African Nations Championship) – giải đấu dành cho cầu thủ thi đấu trong nước. Họ vô địch 2009 và 2016, trở thành một trong những đội giàu thành tích nhất lịch sử giải đấu, khẳng định chất lượng đào tạo nội địa.
Thời kỳ Florent Ibenge
Dưới thời HLV Florent Ibenge, DR Congo giành hạng Ba AFCON 2015 và suýt góp mặt tại World Cup 2018 khi chỉ kém Tunisia đúng 1 điểm ở vòng loại.
Stade des Martyrs – Pháo đài của Les Léopards
Sân nhà của đội tuyển là Stade des Martyrs tại Kinshasa, sức chứa khoảng 80.000 chỗ ngồi – một trong những sân vận động lớn nhất châu Phi. Đây được xem là “chảo lửa” đáng sợ với mọi đối thủ, nơi tinh thần Báo gấm luôn được đẩy lên cao nhất.
Những biểu tượng của bóng đá DR Congo
- Chancel Mbemba – cầu thủ ra sân nhiều nhất lịch sử đội tuyển
- Dieumerci Mbokani – chân sút vĩ đại nhất của Les Léopards
- Tresor Mputu, Robert Kidiaba, Cedric Bakambu, Yannick Bolasie – những cái tên gắn liền với bản sắc Congo hiện đại
Kết luận
Lịch sử đội tuyển Cộng hòa Dân chủ Congo là bản hùng ca đậm chất châu Phi: rực rỡ, dữ dội và đầy cảm xúc. Từ thời Zaire huyền thoại, World Cup 1974, đến những chức vô địch AFCON và CHAN, Les Léopards luôn mang trong mình tinh thần chiến đấu không khuất phục.
Dù hành trình trở lại World Cup vẫn còn dang dở, nhưng với nguồn cầu thủ dồi dào và bản sắc kiên cường, đội tuyển CHDC Congo vẫn luôn là một thế lực tiềm ẩn – sẵn sàng gầm vang trở lại trên sân khấu lớn của bóng đá thế giới.