Ra đời từ năm 1871, khi bóng đá vẫn còn ở thuở sơ khai, FA Cup (The Football Association Challenge Cup) không chỉ là một giải đấu, mà còn là “chứng nhân lịch sử” vĩ đại của bóng đá Anh. Trải qua hơn 150 năm tồn tại, FA Cup đã khắc ghi những khoảnh khắc huyền thoại, nơi các ông lớn khẳng định vị thế và những đội bóng nhỏ viết nên câu chuyện cổ tích mang tên “magic of the cup”.
XEM THÊM:
Lịch sử FA Cup – Từ ý tưởng táo bạo đến biểu tượng bất tử
FA Cup được hình thành từ đề xuất của C. W. Alcock vào ngày 20/7/1871, với mong muốn tạo ra một giải đấu cúp mở cho tất cả các CLB trực thuộc Hiệp hội Bóng đá Anh (The FA). Mùa giải đầu tiên 1871–72 nhanh chóng đi vào lịch sử khi Wanderers trở thành nhà vô địch đầu tiên sau chiến thắng tại Kennington Oval.
Thế kỷ 19: Những viên gạch nền móng
Giai đoạn cuối thế kỷ 19 chứng kiến sự định hình của FA Cup. Từ việc áp dụng các vòng loại, thay đổi luật thi đấu, cho tới những trận chung kết đá lại đầu tiên, giải đấu dần trở thành sân khấu nơi tinh thần thể thao và sự cạnh tranh được đẩy lên cao nhất. Đặc biệt, mùa giải 1888–89 đánh dấu sự ra đời của “kỳ tích FA Cup” khi Warwick County – một đội non-league – đánh bại CLB hạng Nhất Stoke.
Thế kỷ 20: Kỷ nguyên của đám đông và truyền hình
Bước sang thế kỷ 20, FA Cup gắn liền với những kỷ lục khán giả và bước tiến công nghệ. Trận chung kết năm 1901 giữa Tottenham Hotspur và Sheffield United thu hút hơn 110.000 khán giả và trở thành trận chung kết đầu tiên được ghi hình.
Những cột mốc đáng nhớ khác gồm:
- Chung kết Khaki 1915 trong bối cảnh Thế chiến thứ nhất.
- Chung kết “Ngựa trắng” 1923 tại Wembley với hơn 200.000 người chen kín sân.
- Giai đoạn sau Thế chiến thứ hai, FA Cup trở lại mạnh mẽ, phản ánh tinh thần hồi sinh của xã hội Anh.
Thế kỷ 21: Thay đổi để thích nghi
Từ năm 2001–2006, do Wembley được tái thiết, các trận chung kết FA Cup được tổ chức tại Millennium Stadium (Cardiff). Khi Wembley mới khánh thành, giải đấu bước sang thời kỳ hiện đại hơn với luật thi đấu được điều chỉnh nhằm giảm tải lịch thi đấu.
Đặc biệt, từ mùa 2024–25, FA chính thức bãi bỏ các trận đá lại từ vòng một – quyết định gây tranh cãi lớn vì ảnh hưởng đến các CLB nhỏ, vốn coi FA Cup là nguồn sống tài chính và cơ hội tỏa sáng.
Những kỷ lục và giá trị bất biến của FA Cup
FA Cup là nơi hội tụ của các kỷ lục vĩ đại:
- Arsenal là đội vô địch nhiều nhất với 14 lần đăng quang.
- Ashley Cole giữ kỷ lục cầu thủ vô địch FA Cup nhiều nhất (7 lần).
- Arsène Wenger là HLV thành công nhất lịch sử giải đấu với 7 danh hiệu.
- Về bàn thắng, kỷ lục mọi thời đại thuộc về Harry Cursham (49 bàn).
Nhưng hơn cả những con số, giá trị lớn nhất của FA Cup nằm ở tinh thần “David vs Goliath” – nơi mọi CLB, dù lớn hay nhỏ, đều có quyền mơ về Wembley.
Kết luận
Lịch sử FA Cup không chỉ là câu chuyện của danh hiệu, mà là bản trường ca về truyền thống, cảm xúc và tinh thần thể thao thuần khiết. Trải qua hơn 150 năm, FA Cup vẫn giữ nguyên sức hút đặc biệt – nơi bóng đá không chỉ được chơi bằng đôi chân, mà còn bằng niềm tin và khát vọng. Chính điều đó đã giúp FA Cup trở thành giải đấu cúp lâu đời và giàu bản sắc nhất thế giới bóng đá.