Ra đời không quá sớm nhưng phát triển đầy tham vọng, Siêu cúp Ý (Supercoppa Italiana) đã vượt khỏi khuôn khổ một trận đấu danh dự đầu mùa để trở thành sản phẩm chiến lược của bóng đá Ý. Từ cuộc so tài thuần túy trong nước đến những đêm cầu lửa tại châu Á và Trung Đông, giải đấu này phản ánh rõ hành trình toàn cầu hóa của Serie A trong kỷ nguyên bóng đá hiện đại.
XEM THÊM:
Lịch sử Siêu cúp Ý (Supercoppa Italiana) qua các giai đoạn
Giai đoạn hình thành và ý tưởng (1988 – 1990)
Ý tưởng về một trận tranh Siêu cúp quốc nội được khởi xướng vào cuối thập niên 1980, muộn hơn so với Anh hay Tây Ban Nha. Mục tiêu ban đầu rất rõ ràng: tôn vinh hai nhà vô địch lớn nhất mùa trước – Serie A và Coppa Italia – đồng thời tạo sức hút trước thềm mùa giải mới.
Ngày 14/6/1989, trận Supercoppa Italiana đầu tiên diễn ra tại sân Giuseppe Meazza. AC Milan đánh bại Sampdoria 3–1 để trở thành nhà vô địch đầu tiên, mở ra một truyền thống mới cho bóng đá Ý.
Theo quy định, nếu một CLB giành cú đúp Serie A và Coppa Italia, đội Á quân Coppa Italia sẽ được trao suất tham dự – điều lần đầu áp dụng năm 1995 khi Juventus đối đầu Parma.
Thời kỳ phát triển và xu hướng “xuất ngoại” (1991 – 2010)
Khác với nhiều giải Siêu cúp khác, Supercoppa Italiana sớm mang tham vọng toàn cầu. Năm 1993, giải lần đầu được tổ chức ngoài lãnh thổ Ý tại Washington DC (Mỹ) – một bước đi táo bạo vào thời điểm đó.
Giai đoạn này chứng kiến sự thống trị của ba thế lực lớn:
- Juventus với dấu ấn Marcello Lippi và Fabio Capello
- AC Milan thời hoàng kim đầu thập niên 1990
- Inter Milan dưới thời Roberto Mancini và sau này là Jose Mourinho
Năm 2009, giải đấu tạo cột mốc thương mại quan trọng khi được tổ chức tại Sân vận động Tổ Chim, Bắc Kinh, mở rộng sức ảnh hưởng của bóng đá Ý tại châu Á.
Sự thống trị của Juventus và bước ngoặt Saudi Arabia (2011 – 2022)
Từ năm 2012 đến 2021, Juventus lập kỷ lục góp mặt trong 10 trận Siêu cúp liên tiếp, gắn liền với chuỗi 9 chức vô địch Serie A. “Bà đầm già” cũng trở thành CLB giàu thành tích nhất lịch sử giải đấu.
Song song với đó, Supercoppa Italiana tiếp tục dịch chuyển địa lý. Sau Trung Quốc và Qatar, Saudi Arabia trở thành đối tác chiến lược từ năm 2018. Các trận đấu tại Jeddah và Riyadh mang lại nguồn thu hàng chục triệu euro mỗi năm, giúp Serie A cải thiện đáng kể năng lực tài chính.
Kỷ nguyên mới với thể thức Final Four (2023 – nay)
Bước ngoặt lớn nhất trong lịch sử giải đấu đến vào năm 2023, khi Supercoppa Italiana chính thức áp dụng thể thức “Final Four”. Thay vì một trận duy nhất, giải quy tụ 4 đội:
- Vô địch Serie A
- Á quân Serie A
- Vô địch Coppa Italia
- Á quân Coppa Italia
Ba trận đấu (2 bán kết, 1 chung kết) được tổ chức tập trung, chủ yếu tại Saudi Arabia. Thể thức mới không chỉ tối đa hóa doanh thu mà còn gia tăng tính cạnh tranh, mang đến nhiều đại chiến đỉnh cao trong thời gian ngắn.
Những dấu ấn và thống kê đáng nhớ
- Đội vô địch nhiều nhất: Juventus (9 lần)
- CLB duy nhất vô địch 3 năm liên tiếp: Inter Milan (2021–2023)
- HLV thành công nhất: Simone Inzaghi (5 lần)
- Cầu thủ ghi nhiều bàn nhất: Paulo Dybala & Lautaro Martinez (4 bàn)
- Trận đấu kinh điển: Inter lội ngược dòng thắng Roma 4–3 năm 2006 sau khi bị dẫn 0–3
Kết luận
Từ một ý tưởng mang tính trình diễn vào cuối thập niên 80, lịch sử Siêu cúp Ý là câu chuyện về sự thích nghi và thương mại hóa của bóng đá Ý. Dù còn gây tranh cãi khi thường xuyên tổ chức ngoài lãnh thổ, Supercoppa Italiana vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc quảng bá hình ảnh Serie A và duy trì sức cạnh tranh trong kỷ nguyên bóng đá toàn cầu.